Tomasz Wiktorski, B+R Studio
Raport kwartalny o sytuacji w biznesie meblowym
Produkcja mebli
Początek roku 2016, potwierdza dobre nastroje panujące w branży meblarskiej. Dobrymi wynikami zakończył się rok 2015, kiedy to według oficjalnych danych GUS wartość produkcji sprzedanej mebli wyniosła 35 mld 206 mln złotych (bez firm mikro). W porównaniu z rokiem 2014, wzrost wyniósł 8 procent. Według szacunków B+R Studio opublikowanych w raporcie „Polskie Meble Outlook 2016” wartość produkcji sprzedanej mebli w 2015 r. razem z firmami mikro wyniesie 39,0 mld złotych. Przytoczone dane potwierdzają, że Polska branża meblarska rośnie w siłę.
Tymczasem od początku roku 2016 kontynuowany jest wzrost produkcji mebli. Wartość produkcji sprzedanej za okres styczeń-marzec równa była 9,8 mld złotych. W porównaniu z analogicznym okresem w roku 2015, produkcja wzrosła o 11 procent.
Biorąc pod uwagę tak dobrze rozpoczęty rok 2016 pod względem wartości produkcji, warto wziąć pod lupę wolumen produkcji czterech monitorowanych przez GUS grup mebli. Tu okaże się, że nie wszędzie są powody do zadowolenia. W pierwszym kwartale 2016 r. największy wzrost wolumenu zanotowano w grupie mebli drewnianych, w rodzaju stosowanych w sypialni. Na zakończenie kwartału wartość produkcji wspomnianej grupy mebli równa była 1 521 tys. szt. W porównaniu do analogicznego okresu w 2015 r. dynamika zjawiska wyniosła 130,9. Wzrost wolumenu w pierwszych trzech miesiącach br. zanotowano także w przypadku grup „meble kuchenne” – dynamika 118,2 oraz w grupie „meble w rodzaju stosowanych w pokojach stołowych i salonach” – dynamika 114,8. Jedynie w grupie „meble do siedzenia przekształcalna w miejsce do spania” wolumen produkcji na koniec pierwszego kwartału był niższy niż rok wcześniej i równy był 902 tys. szt. Porównując to do I kwartału roku 2015, produkcja spadła o blisko 8 procent. Warto także zaznaczyć, że monitorowane przez GUS grupy mebli stanowią około 25 % wartości całej branży meblarskiej.
Tabela 1 Wolumen produkcji wybranych grup mebli
Wyroby | Jednostka miary | I-III 2016 | I-III 2015=100 |
Meble do siedzenia przekształcalne w miejsce do spania | tys. szt. | 902 | 92,50 |
Meble kuchenne | tys. szt. | 979 | 118,20 |
Meble drewniane, w rodzaju stosowanych w sypialni | tys. szt. | 1 521 | 130,90 |
Meble drewniane, w rodzaju stosowanych w pokojach stołowych i salonach | tys. szt. | 6 003 | 114,80 |
Źródło: GUS
Produkcja sprzedana | 2015 | 2014 | 2014=100 |
w mln zł | |||
Firmy duże, średnie i małe | 35 206,1 | 32 402,6 | 108,7 |
Firmy duże i średnie | 29 533,2 | 27 092,6 | 109,0 |
Firmy małe | 5 672,9 | 5 310,0 | 106,8 |
Źródło: obliczenia B+R Studio, GUS
Zwiększenie wolumenu produkcji pociągnęło za sobą powiększenie kadry pracowniczej w przedsiębiorstwach. Według danych GUS na koniec 2015 roku w firmach meblarskich (bez firm mikro), liczba pracujących wyniosła 145 tys. osób. W porównaniu do grudnia 2014 roku liczba ta wzrosła o 8 tysięcy miejsc pracy, to jest o 5,8 %. Pod koniec marca 2016 r. liczba pracujących w przedsiębiorstwach wyniosła już 151 tys. osób. W raportach składanych do GUS pomiędzy grudniem 2015 i styczniem 2016 odnotowano około 5 tys. nowych miejsc pracy. Częściowo może to wynikać ze wzrostu zatrudnia również w firmach mikro, które w momencie przejścia w kategorię firmy małej (od 10 osób zatrudnionych) powiększają tu wskazaną pulę raportowanych miejsc pracy. Przedstawione w tabeli „Przeciętne zatrudnienie” stanowi średnią roczną z poszczególnych miesięcy i nie uwzględnia właścicieli i współwłaścicieli oraz pracujących członków rodzin inaczej niż przytaczana wyżej „liczba pracujących”.
Wzrosły również wynagrodzenia pracowników. W 2015 r. przeciętne wynagrodzenie wyniosło 3 054,79 zł brutto, co oznacza 4 procentowy wzrost w stosunku do 2014 r. Należy pamiętać, że według oficjalnych danych tylko 3 branże (produkcja wyrobów z drewna, produkcja skór i wyrobów skurzanych oraz produkcja odzieży) mają niższe przeciętne wynagrodzenia. Z tego wynika, że konkurencja o pracownika musi też odbywać się na płaszczyźnie finansowej.
Przeciętne zatrudnienie | 2015 | 2014 | 2014=100 |
w tys. | |||
Firmy duże, średnie i małe | 140,4 | 132,1 | 106,3 |
Firmy duże i średnie | 114,9 | 107 | 107,4 |
Firmy małe | 25,5 | 25,1 | 101,6 |
Źródło: obliczenia B+R Studio na danych GUS.
| 2015 | 2014 | 2014=100 |
Przeciętne wynagrodzenie brutto | 3 054,79 | 2 945,33 | 103,7 |
Źródło: obliczenia B+R Studio, GUS
Koniunktura w przemyśle meblarskim
Wszystkie wskaźniki koniunktury obliczane są jako saldo odpowiedzi negatywnych oraz pozytywnych, które udzielane są przez menadżerów firm. Odpowiedzi neutralnych nie uwzględnia się.
Wraz z nadejściem 2016 roku, zwiększyło się grono menadżerów pozytywnie oceniających bieżącą sytuację dotyczącą zamówień oraz produkcji. Wartości wspomnianych wskaźników w marcu br. wyniosła odpowiednio +24,3 oraz +23. W analogicznym okresie roku poprzedniego oceny wskaźników równe były +4,2 i +4,9. Wzrost wartości zanotowano także w przypadku wskaźnika dotyczącego zobowiązań przedsiębiorstw. Zdaniem menadżerów sytuacja dotycząca bieżącej sytuacji finansowej przedsiębiorstw poprawiła się w ostatnich miesiącach. Dla porównania, w marcu 2015 r. wskaźnik równy był +5,6, natomiast 12 miesięcy później ocena wskaźnika wyniosła +19,7. Zdaniem menadżerów, coraz rzadziej reprezentowane przez nich przedsiębiorstwa zalegają z płatnościami. Już od ponad roku utrzymująca się ujemna ocena wskaźnika bieżących zapasów, oznacza że stan zapasów w magazynach jest zbyt duży, ale wartości wskaźnika nie odbiegają znacząco od optymalnego poziomu „zero”. Pod koniec I kwartału 2016 r. wskaźnik równy był minus 3,1. Ostatnio raz w styczniu 2015 r. wskaźnik przyjmował wartość dodatnią.
Obok bieżącej sytuacji przedsiębiorstw warto przyjrzeć się przewidywaniom grupy menadżerów odnośnie nastrojów jakie będą panowały w branży meblarskiej. Wskaźniki informujące o przewidywanym portfelu zamówień oraz przewidywanej produkcji utrzymują wartości dodatnie, która została zapoczątkowana na początku 2016 r. Wartość oby dwóch wskaźników po koniec I kwartału 2016 odpowiednio równa była +15,9 i +16,7. W marcu 2015 r. wskaźniki zostały ocenione odpowiednio na +6,1 i +10,3, a więc obecnie grono menadżerów pozytywnie oceniających nowe zamówienia i wielkość produkcji jest większe. W przypadku wskaźnika informującego o przewidywanym poziomie zatrudnienia, menadżerowie wskazują na dalszą potrzebę zatrudnienia nowych pracowników. W marcu br. wartość wskaźnika równa była +10,2. Na przełomie roku 2015/2016 zwiększyła się liczba menadżerów wskazujących potrzebę podniesienia cen. Jeszcze w styczniu 2016 r. wskaźnik równy był +4,0. Natomiast już pod koniec marca wskaźnik uzyskał ocenę równą 0.
Wraz za wzrostem produkcji sprzedanej mebli zwiększa się wykorzystanie mocy produkcyjnej przez przedsiębiorstwa. Menadżerowie w I kwartale 2016 r. ocenili, że przedsiębiorstwa branży meblarskiej wykorzystują w 87,8 procenta swoje moce produkcyjne. Ostatnio tak wysokie obłożenie mocy produkcyjnych obserwowano pod koniec 2007 roku. Ma to swoje konsekwencje w stopniowo pojawiających się trudności firm w przyjmowaniu nowych zamówień. Jesteśmy blisko punktu, w którym popyt na meble z Polski przekracza ich podaż.
Źródło: obliczenia B+R Studio, GUS
Oceny mówiące o ogólnym klimacie koniunktury w pierwszych trzech miesiącach 2016 r. wypadły lepiej niż w analogicznym okresie roku 2015. W marcu 2016 wskaźnik ten był równy +20,5 wobec 9,8 w marcu ubiegłego roku. Także ogólną sytuację gospodarczą firm menadżerowie oceniają lepiej w I kwartale br. niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Na przykład wskaźnik ogólnej sytuacji gospodarczej równy był 24,5, podczas gdy ten sam wskaźnik w marcu 2015 równy był 10,9.
Handel zagraniczny
Wstępne dane, które zostały ogłoszone przez GUS potwierdzają prognozy B+R Studio i pozwalają stwierdzić, że rok 2015, zarówno w przypadku eksportu jak i importu mebli, był rekordowy. Warto w tym miejscu dodać, iż grupy towarowe, które zostały ujęte w analizie tj. CN 9401, 9402, 9403, 9404 to symbole stosowane w statystyce międzynarodowej do określenia wartości wymiany zagranicznej głównie mebli. Zatem oprócz mebli, wartości te uwzględniają fotele do pojazdów mechanicznych, meble medyczne, śpiwory i materiały pościelowe, których nie uwzględnia się w wyżej prezentowanych danych o produkcji przemysłowej (wymienione towary w statystyce produkcyjnej zaliczane są do innych branż).
Wartość eksportowanych towarów z grup CN 9401-9404 w 2015 r. wyniosła 37,4 mld zł wobec 35,1 mld zł w 2014 r. W porównaniu do roku 2014, wartość eksportu mebli wzrosła o 7 pkt. procentowych. Prognozy B+R Studio wskazywały, że rok 2015 zakończy się kolejnym sukcesem eksporterów mebli, a wartość eksportu szacowało na 36,2 mld złotych. Przedstawiona liczba obejmuje tylko meble – bez wskazanych wyżej grup towarów.
Tabela 2 Dynamika handlu zagranicznego (dotyczy grup towarowych CN9401, 9402, 9403, 9404)
mld PLN | dynamika r/r | mld EUR | dynamika r/r | mld USD | dynamika r/r | ||
2015* | eksport | 37,4 | 1,07 | 8,9 | 1,07 | 9,9 | 0,89 |
import | 6,8 | 1,13 | 1,6 | 1,13 | 1,8 | 0,95 | |
2014 | eksport | 35,1 | 8,4 | 11,1 | |||
import | 6,0 | 1,4 | 1,9 |
Źródło: obliczenia B+R Studio na podstawie GUS, * dane wstępne
Przy względnej stabilizacji średniorocznego kursu złotego względem euro w 2015 roku, wartość wywozu w przeliczaniu na euro wyniosła 8,9 mld euro (dynamika 1,07). W przypadku dolara nastąpiło jego umocnienie w stosunku do złotego, a w związku z tym wartość eksportu mebli w przeliczeniu na tą walutę w 2015 r. była niższa niż rok wcześniej i równa 9,9 mld USD. Według prognozy Instytutu Badań na Gospodarką Rynkową, średni kurs euro w 2016 roku wyniesie 4,3 zł, a dolara 4,0 zł. W I kwartale 2016 r. za dolara trzeba było średnio zapłacić 3,9535, czyli więcej o 6 procent niż w I kwartale 2015 r. Z kolei średni kurs euro wyniósł 4,3602 wobec 4,1956 w pierwszych trzech miesiącach roku 2015.
Tabela 3 Średnioważone kursy walut w złotych
Waluta | 2015 | 2014 | dynamika r/r |
Dolar amerykański (USD) | 3,7701 | 3,1551 | 1,19 |
Euro | 4,1839 | 4,1852 | 1,00 |
Źródło: NBP
Po raz kolejny dynamika importu była wyższa niż dynamika eksportu. Z jednej strony mamy oczywiście nierówną bazę obydwu zjawisk, ale z drugiej, można wysnuć wniosek, że krajowa produkcja komponentów do produkcji mebli nie nadąża za rozwijającym się eksportem. Wstępne dane GUS, dotyczące wartości importu mebli i towarów z zakresu CN 9401-9404 w 2015 r., mówią o przywozie równym 6,8 mld złotych. W porównaniu z rokiem poprzednim wartości wzrosła o ponad 13 procent. W przeliczeniu na euro oraz dolary wartość przywiezionych mebli do Polski wyniosła odpowiednio 1,6 mld euro (dynamika 1,13) oraz 1,8 mld USD (dynamika 0,94).
Koniunktura w handlu
Obrazu branży meblarskiej w naszym kraju dopełniają oceny koniunktury w handlu detalicznym. Przyjrzymy się ocenom opisującym handel artykułami gospodarstwa domowego w czego skład wchodzą m. in. meble. Bieżąca ogólna sytuacja gospodarcza przedsiębiorstw w miesiącach styczeń-marzec 2016 r. przyjęła oceny lepsze niż w analogicznych miesiącach poprzedniego roku. W marcu 2016 r. wartość wyżej wspomnianego wskaźnika równa była +0,7. W analogicznym roku poprzedniego okresie wskaźnik przybrał wartość ujemną i równy był minus 0,1. Nieco lepiej wypadają przewidywania dotyczące sytuacji gospodarczej przedsiębiorstw. W marcu br. wskaźnik pierwszy raz od kilku miesięcy został oceniony dodatnie i równał się +2,4. Wzrost w stosunku do miesiąca poprzedniego wyniósł 21,3.
Także wskaźnik dotyczący przewidywanego popytu na towary, pod koniec I kwartału 2016 r. polepszył się i był równy +7,0. Jeszcze na początku stycznia br. wskaźnik przyjmował wartości ujemne. Ponadto w pierwszych trzech miesiącach br., wartość omawianego wskaźnika była wyższa niż w podobnym okresie roku poprzedniego.
Zdecydowanie gorzej oceniony został wskaźnik dotyczący bieżącej ilości sprzedawanych towarów, który równał się minus 5,2. W porównaniu z lutym br. wartość wskaźnika zmniejszyła się o 25,9 pkt.
Spośród barier w handlu w branży „artykuły gospodarstwa domowego” w marcu najczęściej wymieniano: konkurencję na rynku (68,4), koszty zatrudnienia (62,3) oraz niedostateczny popyt (55,1). W analogicznym okresie roku poprzedniego, oprócz wyżej wspomnianych barier, menadżerowie często wspominali o wysokich kosztach zatrudnienia.
Koniunktura konsumencka
Następnym wskaźnikiem, który dostarcza informacji o bieżących nastrojach konsumentów i ich oczekiwaniach na przyszłość jest Bieżący wskaźnik ufności konsumenckiej (BWUK). Warto przypomnieć, że składają się na niego: oceny zmiany sytuacji finansowej gospodarstwa domowego, zmiany ogólnej sytuacji ekonomicznej w kraju oraz oceny dokonywania ważnych zakupów.
Na zakończenie pierwszego kwartału roku 2016 wartość BWUK ukształtowała się na poziomie minus 9,3, i było to o 2,9 punktu mniej niż miesiąc wcześniej. Tym samym wartość wskaźnika wrócił do poziomu sprzed wyborów parlamentarnych, po których wzrosła do niespodziewanie wysokiego poziomu tj. minus 3,9. Wszystkie oceny składające się na BWUK w marcu br. uległy niewielkiemu pogorszeniu, ale i tak charakteryzowały się lepszymi ocenami niż w analizowanym okresie roku 2015.
Na wyprzedzający wskaźnik ufności konsumenckiej (WWUK) składa się średnia sald ocen dotyczących przewidywań w zakresie: zmiany w perspektywie najbliższych 12 miesięcy sytuacji finansowej gospodarstwa domowego, ogólnej sytuacji ekonomicznej w kraju, poziomu bezrobocia i możliwości związanymi z oszczędzaniem pieniędzy. Na podstawie ocen zauważyć można podobną sytuację jaka w przypadku wskaźnika bieżącego. Wyprzedzający wskaźnik ufności konsumenckiej w marcu otrzymał ocenę minus 11,5, co oznacza pogorszenie się o ponad 3 pkt. procentowe w porównaniu do poprzedniego miesiąca. Mimo pogorszeniu WWUK w marcu br., wskaźnik wyróżnia się lepszymi ocenami niż w podobnym okresie roku poprzedniego. Z miesiąca na miesiąc obserwujemy lepsze oceny dotyczące zmian poziomu bezrobocia. W marcu br. ocena wynosiła minus 9,1. Z kolei wskaźnik opisujący oszczędzanie pieniędzy poprawia się, choć z pewnymi wahaniami okresowymi i w marcu wyniósł minus 22,9.
Budownictwo
Nieodłącznym elementem przy ocenie perspektyw na rynku krajowym jest sytuacja na rynku budowlanym. Jak wynika z oficjalnych danych po trzech pierwszych miesiącach bieżącego roku skumulowana liczba mieszkań oddanych do użytku wyniosła 37 313. Jest to o 18 procent więcej w porównaniu do analogicznego okresu 2015 r. Także w przypadku grupy mieszkań, których budowę rozpoczęto odnotowano wzrost o blisko 8 pkt., a ich skumulowana po pierwszym kwartale liczba wyniosła 34 306. Początek roku także przynosi zwiększenie liczby wydawanych pozwolenie na budowę. W pierwszych miesiącach roku 2016 r., wydano 42 183 pozwoleń na budowę mieszkań (dynamika 109,7). Zaprezentowane dane o budownictwie powinny przełożyć się pozytywnie na wartość wydatków na meble i artykuły wyposażenia wnętrz w najbliższych miesiącach i latach.
Tabela 4 Budownictwo mieszkaniowe w marcu 2016 roku
2016 | |||||
III | I-III | ||||
Liczba mieszkań | III 2015 = 100 | II 2016 = 100 | Liczba mieszkań | I-III 2015 =100 | |
Mieszkania oddane do użytkowania | |||||
Ogółem | 13084 | 125 | 103,1 | 37313 | 117,7 |
Mieszkania, których budowę rozpoczęto | |||||
Ogółem | 15679 | 105,7 | 137,6 | 34306 | 107,9 |
Mieszkania, na realizację których wydano pozwolenie lub dokonano zgłoszenia z projektem budowlanym | |||||
Ogółem | 16403 | 100,1 | 105,3 | 42183 | 109,7 |
Dane według GUS
<br>
Tabela 5 Liczba mieszkań, których budowę rozpoczęto w latach 2013-2015
Ogółem | dynamika r/r | ||
Mieszkania, których budowę rozpoczęto | 2015 | 168 403 | 1,14 |
2014 | 148 122 | 1,16 | |
2013 | 127 392 |
Źródło: obliczenia B+R Studio na podstawie GUS
Podsumowując początek roku 2016 stawia nowe wyzwania przed producentami mebli. Są to wysokie wykorzystanie mocy produkcyjnych i dostępność ludzi do pracy. Stawiamy jednak stwierdzenie, że kolejny raz można spodziewać się rekordowego roku pod względem produkcji oraz eksportu mebli. Pozytywne nastroje pod koniec ubiegłego roku nie opuszczają przedstawicieli branży, a oceny menadżerów w zakresie koniunktury w przemyśle są dobre jak dawno nie były. Przestrzegamy jednak przed nadmiernym optymizmem i utratą czujności w kontrolowaniu bezpiecznego rozwijania swoich biznesów. Spodziewamy się, że 2016 rok to będzie również rok poprawy sytuacji na rynku krajowym, a częściowy wpływ na to będzie miał wprowadzony przez rząd program Rodzina 500+, jak również sytuacja w obszarze budownictwa.